- Doorbraak
- Indicatoren
- Ketenzorg
- Logistiek
- Patiëntgerichtheid
- Patiëntveiligheid
- Richtlijnen
- Overzicht richtlijnen
- Over richtlijnen
- Richtlijnontwikkeling
- EBRO cursus
- EBRO handleiding
- PDF-versie
- 1. Introductie
- 2. Praktische organisatie
- 3. Richtlijnwerkgroep
- 4. Knelpunten & uitgangsvragen
- 5. Literatuuronderzoek
- 6. Schrijven van teksten
- 7. Commentaarfase en autorisatie
- 8. Implementatie
- 9. Indicatoren
- 10. Actueel houden van richtlijnen
- A. Levels of evidence
- B. Checklists
- C. Belangenverklaring
- D. Aanvraag CBO literatuursearch
- E. Overzicht evidence-bronnen
- F. Handleiding Pubmed
- G. Literatuurbeoordelings formulieren
- H. Literatuurreferenties
- I. Voorbeelden
- J. Aanbevolen literatuur
- K. Verklarende woordenlijst
- L. Patiëntenparticipatie
- Patiëntenhandleiding
- Samenwerkingsverbanden
- Implementatie stoornissen gebruik alcohol
- Patiëntenparticipatie voor richtlijnontwikkelaar
- Addendum Obesitas, voor kinderen
- Visitatie
- Zelfmanagement
Handleiding EBRO8. Implementatie, disseminatie en voorstellen voor wetenschappelijk onderzoekDe ZonMw-definitie van implementatie luidt; ‘een procesmatige en planmatige invoering van vernieuwingen en/of veranderingen van bewezen waarde met als doel dat deze een structurele plaats krijgen in het (beroepsmatig) handelen, in het functioneren van organisatie(s) of in de structuur van de gezondheidszorg’. Op deze pagina vindt u de volgende items: 8.1. Implementatie tijdens de ontwikkeling 8.2 Disseminatie 8.3. Implementatiemethodieken na publicatie 8.4. Voorstellen voor wetenschappelijk onderzoek 8.1. Implementatie tijdens de ontwikkeling Tijdens de ontwikkeling van een richtlijn wordt op diverse manieren rekening gehouden met de implementatie: in de werkgroep zijn leden uit alle betrokken beroeps- en patiëntengroepen vertegenwoordigd; de leden van de werkgroep zijn officieel afgevaardigd namens hun wetenschappelijke vereniging; er wordt een knelpuntenanalyse uitgevoerd; bij het formuleren van aanbevelingen wordt, in de paragraaf ‘overige overwegingen’ aandacht besteed aan mogelijke belemmerende factoren bij het invoeren van die aanbeveling in de praktijk; en de commentaarfase is landelijk (soms met een richtlijnbijeenkomst). Daarnaast katalyseren de publicatie van de richtlijn op de website van het CBO, en nevenproducten als samenvattingskaarten en/of flowcharts en indicatoren (zie hoofdstuk 9) het daadwerkelijke gebruik, dus de implementatie, van de richtlijn. Een beknopt overzicht van hoe te handelen in een bepaalde situatie kan een handig hulpmiddel zijn in de dagelijkse praktijk. Bij de CBO-richtlijnen wordt daarom vaak een samenvatting van de aanbevelingen in de richtlijn gegeven. Dit kan op verschillende manieren: - samenvatting van alle aanbevelingen op maximaal 3 à 4 pagina’s; - een flowchart (stroomschema) van bijvoorbeeld de diagnostiek of de therapie van de betreffende aandoening. De verschillende keuzemogelijkheden worden zo overzichtelijk weergegeven; - een geplastificeerde samenvattingskaart met de belangrijkste aanbevelingen, al dan niet voorzien van een of meerdere flowcharts. Zie voor een voorbeeld bijlage I. Daarnaast zijn op het richtlijndeel van de website van het CBO (www.cbo.nl) verschillende richtlijnen met samenvattingskaart te vinden. Soms is het ontwikkelen van een patiëntenversie van de richtlijn een onderdeel van het richtlijnontwikkeltraject. Een patiëntenversie is een voor patiënten en familie toegankelijk gemaakte vertaling van de multidisciplinaire richtlijn. Het gaat om een vertaling van medisch-technische behandeladviezen uit de multidisciplinaire richtlijn in begrijpelijke taal en naar de verwachtingen die de patiënt redelijkerwijs naar behandelaars mag hebben. Het uitgangspunt van een patiëntenversie van een richtlijn is dat dit product patiënten ondersteunt bij het maken van keuzes in het zorgproces, hen meer controle geeft over het zorgproces en dat de patiënt weet wat hij kan verwachten van het zorgproces. 8.2 Disseminatie Een voorwaarde voor implementatie is dat professionals op de hoogte zijn van de inhoud van een nieuwe richtlijn. Dit wordt bereikt door publicaties over de richtlijn in (verenigings-) tijdschriften (onder andere het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde) en toelichting van de richtlijn in nascholingsbijeenkomsten. Ook de patiënten kunnen bijdragen aan het gebruik van de richtlijn. Specifieke producten zoals een patiëntversie van de richtlijn of keuzehulpen (zogenaamde ‘decision aids’, zie "www.kiesbeter.nl": http://www.kiesbeter.nl) helpen hierbij. Van oudsher verscheen elke richtlijn in boekvorm. Tegenwoordig is dat, zeker wanneer een richtlijn frequent wordt bijgesteld, lang niet altijd meer zo. De richtlijn is dan alleen digitaal beschikbaar. De definitieve richtlijn kan gratis worden gedownload van de website van het CBO (www.cbo.nl). De richtlijnen worden vaak ook op andere websites gepubliceerd bijvoorbeeld die van een wetenschappelijke vereniging of van de Vereniging voor Integrale Kankercentra (www.oncoline.nl). De betrokken wetenschappelijke verenigingen en andere belanghebbenden worden dan via een e-mail op de hoogte gesteld van het verschijnen van een (update van een) richtlijn. Ook derden mogen richtlijnen verspreiden, mits de teksten onveranderd en herkenbaar blijven als de originele uitgave, na overleg met de copyright houder. Delen van de richtlijn mogen onder vermelding van de bron geciteerd worden. 8.3. Implementatiemethodieken na publicatie Verschillende methodieken dragen bij aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld Doorbraakprojecten, Klinische Paden en visitatie. Richtlijnen vormen hiervoor de basis. Voor meer informatie zie www.cbo.nl. 8.4. Voorstellen voor wetenschappelijk onderzoek Het ontwikkelen van een richtlijn biedt door de systematische zoekacties inzicht in welke lacunes in kennis over het onderwerp er nog zijn. Dit geeft de werkgroep een unieke gelegenheid aan te geven voor welke deelonderwerpen nader onderzoek zou moeten plaatsvinden. De werkgroep kan dit in een bijlage voor 5-10 deelonderwerpen beschrijven. Subsidiërende instanties kunnen deze lijst gebruiken bij hun agendabepaling. © Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Handleiding voor werkgroepleden, november 2007 |