Indicatorenontwikkeling

Dit programma ondersteunt wetenschappelijke verenigingen van medisch specialisten, koepelorganisaties, patiëntenorganisaties, overheid en bestuursorganen bij de ontwikkeling van met name interne indicatorensets. Indicatoren geven een signaal af over de kwaliteit van de geleverde zorg. Ze zijn op verschillende manieren en verschillende niveaus te gebruiken.

Wat zijn indicatoren?

Een indicator is een meetbaar element (meestal een getal, percentage of ratio) van zorgverlening, dat een signalerende functie heeft met betrekking tot de kwaliteit van de betreffende zorg(verlener). Wijkt een indicator af van een afgesproken norm dan is bijsturing noodzakelijk. Voor indicatoren wordt de volgende indeling gehanteerd:

• procesindicatoren: volgen een serie gebeurtenissen tijden een onderzoek en/of behandeling. Een voorbeeld van een dergelijke indicator: 'het percentage mensen met diabetes dat jaarlijks een oogonderzoek krijgt';
• structuurindicatoren: geven informatie over de organisatie/equipage van een systeem en/of de omstandigheden;
• uitkomstindicatoren: richten zich op product c.q. effect van de geleverde zorg. Een voorbeeld van dit type is: 'Het percentage mensen met diabetes dat retinopathie heeft'.

In de gezondheidszorg kan men indicatoren zowel voor interne sturing als voor externe verantwoording gebruiken. Tussen beide typen bestaat een groot verschil. Door toepassing van het eerste type indicatoren beogen zorgaanbieders de kwaliteit van de zorg te bewaken en te verbeteren. Zij bepalen via interne indicatoren welke verbeteracties prioriteit hebben. Door externe indicatoren kunnen instellingen rekenschap aan verzekeraars, beleidsmakers en consumenten over hun zorgverlening afleggen.

Het proces van indicatorenontwikkeling

Indicatoren dienen bij voorkeur uit evidence based richtlijnen te worden afgeleid. Het ontwikkelingstraject omvat de volgende stappen:

• vaststellen van het gebruiksdoel
• samenstellen werkgroep
• herdefiniëren doel binnen de werkgroep
• afbakening en inventarisatie
• groslijst potentiële indicatoren
• samenvatten en uitwerken indicatoren
• opstellen leeswijzer
• toetsing specificaties en inschatting haalbaarheid
• beoordelen, aanpassen en vaststellen van de indicatoren.

Discussie en meningsvorming vanuit de beroepsverenigingen, de patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars vormen een belangrijk onderdeel van het ontwikkeltraject.

Handleiding en hulpmiddelen

De kwaliteitseisen die men aan de ontwikkeling van indicatoren stelt, zijn vastgelegd in het AIRE instrument (een internationaal gevalideerd instrument). Het CBO gebruikt dit instrument als leidraad bij het ontwikkelen van indicatoren. De methodiek van het ontwikkelproces staat beschreven in de Handleiding indicatorenontwikkeling.

Basistraining Indicatorenontwikkeling

Wilt u kennis en vaardigheden opdoen voor het ontwikkelen van indicatoren? De KwaliteitsAcademie Nederland (KAN) van het CBO biedt een paar keer per jaar de Basistraining Indicatorenontwikkeling aan. Tijdens deze training staan de methodiek en het proces van indicatorenontwikkeling centraal. Klik hier voor meer informatie over het programma en datum van de eerstvolgende training!

Waaraan werkt het CBO?

Op dit moment begeleidt het CBO indicatorentrajecten als onderdeel van richtlijnontwikkeling. Daarnaast was het CBO betrokken bij het ontwikkelen van de tweede tranche indicatoren voor Zichtbare Zorg Ziekenhuizen. In vervolg op het project Kwaliteit van Zorg in de Etalage is het CBO tevens betrokken bij het opstellen van indicatorensets voor achttien nieuwe aandoeningen.

Meer informatie

Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met Annemieke van Groenestijn, tel.nr.: 030 – 284 39 33; e-mail: a.vanGroenestijn@cbo.nl.